تاریخ انتشار:۱۶ اسفند ۱۳۹۳در ۷:۱۹ ق.ظ کد خبر:297 تعداد بازديد: 747 بازدید

شاهد کیست و چگونه باید در دادگاه حاضر شود؟

image_pdfimage_print

براساس قانون یکی از دلایل اثبات خواسته یا دعوی در دادگاه، شهادت شهود است. در شهادت، فردی امری را به نفع یکی از ۲ طرف دعوی و به زبان دیگر بیان می کند و به نوعی از وقوع خبری اطلاع می دهد. همان طور که گفته شد شهادت در دعاوی حقوقی و کیفری یکی از دلایل اثبات ادعاست. شهادت بر وقوع امری یا گواهی در دوران گذشته دارای ارزش غیرمحدودی بود و به وسیله آن هر دعوایی قابل اثبات بود.

در حال حاضر در قوانین کشورها موضوع شهادت قسمتی از مواد قانونی را به خود اختصاص داده است. احضار گواه یا شاهد در دعاوی کیفری بر حسب درخواست شاکی یا متهم و به تشخیص قاضی انجام می شود. اما فردی که به عنوان شاهد برای بیان از وقوع رخدادی در دادگاه حاضر می شود باید دارای شرایط و ویژگی هایی باشد که در قانون به آن اشاره شده است.

براساس ماده ۱۲۵۷قانون مدنی «هر فردی که مدعی حقی باشد، باید آن را اثبات کند و مدعی علیه هرگاه در مقام دفاع مدعی امری شود که محتاج دلیل باشد اثبات امر به عهده اوست.»

 طبق این ماده قانونی هر فردی که ادعایی دارد باید آن را ثابت کند . در بعضی از دعاوی امکان دارد خوانده مدعی امری شود که برای آن به دادگاه باید دلیل ارائه کند و براساس ماده ۱۲۵۸ قانون مدنی شهادت (گواه) یکی از ادله اثبات دعوی است.

گواهی یا شهادت در معنای اعم به مفهوم ارائه اخبار فردی نزد مراجع قضایی از دیده ها، شنیده ها یا سایر آگاهی هایی است که به طور اتفاقی دیده یا به خواست دوطرف دعوی به دست آورده باشد.

گواهی یا شهادت شهود چند نوع است .یکی از انواع شهادت به طور مستقیم است که فرد شاهد (گواه)، شاهد رخ دادن واقعه ای بوده یا امر رخ داده را شنیده باشد (مانندجاری شدن صیغه عقد) یا آن را لمس کرده باشد (مانند: لمس بسته ای اسکناس)

یکی دیگر از انواع شهادت، گواهی بر گواهی (شهادت بر شهادت شاهد) است که به گواهی (شهادت) فردی که امر مورد اختلاف دو طرف دعوی را ندیده، نشنیده و لمس نکرده باشد اما آن را از فردی که دیده، شنیده یا لمس کرده باشد، در دادگاه نقل قول می کند.

طبق قانون ، گواهی بر گواهی معتبر است در صورتی که گواهی به شهادت فرد قابل اعتمادی باشد که به دلایلی در دادگاه نتوانسته حاضر شود. بر اساس ماده ۲۳۱ قانون آیین دادرسی مدنی «در تمام دعاوی که جنبه حق الناسی دارد اعم از امور جزایی یا مدنی به علت غیبت، بیماری، سفر، حبس و … که حضور گواه اصلی متعذر یا متعسر باشد گواهی به شهادت گواه اصلی قابل استماع است.»

یکی از انواع شهادت شهود، اعلام آگاهی از تحقیق محلی است به این معنا که شاهد منعکس کننده واقعه ای باشد که دهان به دهان در محلی پیچیده باشد.

شرایط شاهد:

اخبار و اطلاعات فردی زمانی به عنوان شهادت معتبر است که شرایط گواهی و شهادت را داشته باشد و طبق قانون شاهد باید شرایطی داشته باشد که این شرایط به چند دسته تقسیم می شود.

یکی از شرایطی که شاهد باید آن را داشته باشد رسیدن به سن بلوغ و عقل است. براساس ماده ۱۳۱۴ قانون مدنی «شهادت اطفالی را که به سن ۱۵ سال تمام نرسیده اند تنها ممکن است برای مزید اطلاع استماع کرد مگر در مواردی که قانون شهادت این اطفال را معتبر شناخته باشد»

سن شاهد باید ۱۵ سال تمام شمسی باشد و شهادت افراد مجنون معتبر نیست اما افرادی که به جنون ادواری مبتلا هستند اگر در زمان سلامتی، شهادت بر امری بدهند آن معتبر است و نیز شهادت فردی بر اثر کهنسالی یا بیماری که دچار فراموشی شده باشد، پذیرفته نیست.

یکی دیگر از شرایط شاهد باید ایمان و عدالت باشد. شاهد نباید سابقه فسق داشته باشد و نیز به فساد اخلاقی مشهور نباشد.

دور ماندن از اتهام و نداشتن نفع شخصی در دعاوی از دیگر شرایط شاهد است. طبق ماده ۱۵۵ قانون آیین دادرسی کیفری شهادت فردی که نفع شخصی در دعوی داشته باشد، پذیرفته نیست. اگرچه داشتن عدالت و ایمان فرد را از شهادت دروغ باز می دارد اما در عین حال در دعوایی که نفع شخصی داشته باشد در مظان اتهام جانبداری از یکی از دو طرف قرار می گیرد.

نداشتن دشمنی میان شاهد و طرف مقابل، اشتغال نداشتن شاهد به تکدی گری و ولگردی از دیگر شرایطی است که شاهد باید آن ها را داشته باشد و طبق قانون مدنی، شهادت افرادی که تکدی را شغل خود قرار داده اند، معتبر نیست.

داشتن طهارت مولد نیز از جمله شرایط شاهد است که بنا بر بند ۴ ماده ۱۵۵ قانون آیین دادرسی کیفری شاهد باید طهارت مولد داشته باشد که هدف از وضع این شرط قانونی، پرهیز از عمل منافی عفت و اخلاق است.

نداشتن رابطه خویشاوندی شاهد با یکی از دو طرف دعوی و نداشتن رابطه خادم و مخدومی میان شاهد و یکی از دو طرف دعوی را از شرایط دیگر شاهد است.

شهادت باید به طور قطعی و یقینی باشد و براساس ماده ۱۳۱۵ قانون مدنی «شهادت باید از روی قطع و یقین باشد نه به طور شک و تردید» این به آن معناست که شاهد آن چه را در دادگاه می گوید باید دیده، شنیده یا حس کرده باشد.

شهادت شهود باید مطابق دعوی باشد. براساس ماده ۱۳۱۶ قانون مدنی «شهادت باید مطابق با دعوی باشد اما اگر در لفظ، مخالف و در معنی موافق یا کمتر از ادعا باشد ضرری ندارد.» هم چنین شهادت با آن چه مدعی در دادگاه اظهار می کند، باید مطابقت داشته باشد.

ماده ۱۳۱۷ قانون مدنی بیان می کند: «شهادت شهود باید در مفاد آن متحد باشد، اگر شهود به اختلاف شهادت دهند قابل اثر نخواهد بود مگر در صورتی که از مفاد اظهارات آن ها قدر متقینی به دست آید.» در دعاوی که تعداد شهود زیاد است باید میان مفاد شهادت شهود اتحاد باشد و در صورتی شهادت شهود معتبر است که همه به یک واقعه رخ داده شهادت دهند.

معتبر بودن شهادت، مستلزم حضور شاهد در دادگاه است و شهادت نامه کتبی نمی تواند جایگزین آن شود.

برگرفته ازwww.lawtoday.ir

مطالب مرتبط


ارسال نظر

Go to TOP